การวิเคราะห์ข้อมูลอนุกรมเวลาค่าฝุ่น PM2.5 ในจังหวัดนครสวรรค์

Abstract

          การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาแนวโน้มค่าฝุ่นละอองขนาดเล็กไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ในจังหวัดนครสวรรค์ในจังหวัดนครสวรรค์ในช่วงปี พ.ศ. 2564–2567 (2) พัฒนาแบบจำลองเพื่อพยากรณ์ค่าฝุ่น PM2.5 ในอนาคต และ (3) เสนอแนวทางการนำผลการศึกษาไปใช้ประโยชน์ในการวางแผนรับมือปัญหามลพิษทางอากาศ ข้อมูลที่ใช้ในการศึกษาได้มาจากเว็บไซต์ Air4Thai โดยนำข้อมูลรายวันของค่าฝุ่น PM2.5 มาวิเคราะห์ตามกระบวนการวิเคราะห์ข้อมูลอนุกรมเวลา ประกอบด้วยการเตรียมข้อมูล การตรวจสอบค่าที่ขาดหาย การสำรวจข้อมูลเบื้องต้น การวิเคราะห์ฤดูกาล การสร้างแบบจำลอง Moving Average และการปรับแต่งแบบจำลองด้วยค่าความคลาดเคลื่อนในแต่ละช่วงเวลา

ผลการศึกษา พบว่า ค่าฝุ่น PM2.5 มีรูปแบบการเปลี่ยนแปลงที่สัมพันธ์กับฤดูกาลอย่างชัดเจน โดยมีค่าสูงในช่วงฤดูหนาวถึงก่อนฤดูฝน (เดือนพฤศจิกายนถึงพฤษภาคม) และมีค่าต่ำในช่วงฤดูฝน ซึ่งมีแนวโน้มลักษณะเดียวกันในทุกปี การใช้แบบจำลอง Moving Average สามารถหาค่าแนวโน้มได้ดีในระดับหนึ่ง แต่ยังพบความคลาดเคลื่อนในบางช่วง จึงได้มีการปรับแบบจำลองโดยแบ่งกลุ่มความคลาดเคลื่อนตามช่วงวัน ผลการปรับแบบจำลองทำให้ค่าความคลาดเคลื่อนลดลงอย่างมีนัยสำคัญ โดยรูปแบบการกระจายตัวของ Error รอบที่สองมีความราบเรียบมากขึ้นและใกล้ศูนย์มากกว่ารอบแรก แสดงถึงความแม่นยำของแบบจำลองที่เพิ่มขึ้น

สำหรับการพยากรณ์ค่าฝุ่น PM2.5 ในช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงธันวาคม พ.ศ. 2568 แบบจำลองที่ปรับปรุงแล้วสามารถคาดการณ์แนวโน้มที่สอดคล้องกับรูปแบบข้อมูลจริงในอดีต โดยเป็นช่วงที่มีแนวโน้มค่าฝุ่นเพิ่มสูงขึ้นตามลักษณะฤดูกาล ผลการศึกษาเหล่านี้สามารถใช้ประโยชน์ในการวางแผนรับมือมลพิษทางอากาศของหน่วยงานท้องถิ่น การเตรียมความพร้อมด้านสุขภาพของประชาชน ตลอดจนเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการพัฒนาแบบจำลองที่มีความซับซ้อนมากขึ้นในอนาคต

           การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าการวิเคราะห์ข้อมูลอนุกรมเวลาสามารถนำมาใช้ในการติดตามและพยากรณ์แนวโน้มมลพิษทางอากาศได้อย่างมีประสิทธิภาพ และยังเป็นแนวทางสำคัญสำหรับการพัฒนาระบบติดตามคุณภาพอากาศแบบเชิงพื้นที่ในระดับจังหวัดต่อไปในอนาคต