หลักการและเหตุผล

สืบเนื่องจากศูนย์การศึกษา วิจัย และถ่ายทอดเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อการจัดการลุ่มน้ำอย่างบูรณาการในพื้นที่ภาคเหนือ คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล จังหวัดลำปาง ได้ดำเนินการจัดโครงการฝึกอบรมยุวชนสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนมาแล้ว 2 ปีต่อเนื่อง จำนวนทั้งสิ้น 3 ครั้ง แบ่งเป็นการฝึกอบรมสำหรับเยาวชนที่ศึกษาอยู่ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 และ 6 จำนวน 2 ครั้ง และการฝึกอบรมสำหรับเยาวชนที่ศึกษาอยู่ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย 1 ครั้ง เพื่อเสริมสร้างองค์ความรู้ กระบวนการเรียนรู้ และปลูกฝังให้ตระหนักถึงความสำคัญของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ของตนเอง โดยเน้นการสร้างพื้นฐานความรู้ ความเข้าใจ และตระหนักผ่านกระบวนการวิทยาศาสตร์ที่เน้นให้คิดวิเคราะห์แยกแยะ ทดลอง ออกแบบ หรือนำเสนอแนวคิดเพื่อสร้างสรรค์สิ่งใหม่ที่เป็นประโยชน์ต่อการดำรงชีวิตและชุมชน สามารถลงมือปฏิบัติจริงโดยนำความรู้ ทักษะกระบวนการ ไปแก้ปัญหา ปรับปรุง หรือพัฒนาเกี่ยวกับประเด็นด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในระดับสังคมประเทศอาเซียน และสากล ซึ่งจากผลการประเมินการจัดโครงการในภาพรวมจากผู้เข้าร่วมโครงการฝึกอบรมทั้ง 3 ครั้งที่ผ่านมาอยู่ในระดับสูงกว่าร้อยละ 90 (อ้างข้อมูลจากรายงานผลการดำเนินงานโครงการประจำปีงบประมาณ 2560-2561) โดยเยาวชนส่วนใหญ่มีความพึงพอใจกับเนื้อหากิจกรรมและเกิดความรู้ความเข้าใจ ตลอดจนมีความรักและหวงแหนในทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

จากผลการดำเนินการดังกล่าว มหาวิทยาลัยมหิดล โดยคณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ ได้เล็งเห็นความสำคัญที่จะเสริมสร้างองค์ความรู้ กระบวนการเรียนรู้ และปลูกฝังให้ตระหนักถึงความสำคัญของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมให้กับเยาวชนให้คลอบคลุมทั่วทั้งประเทศ รวมถึงมีการขยายโครงการให้ครอบคลุมถึงบุคคลากรทางการศึกษา ซึ่งได้แก่ อาจารย์ ครู ผู้ช่วยครู และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับการสอนด้านวิทยาศาสตร์และสิ่งแวดล้อม เพื่อเสริมสร้างองค์ความรู้ เรียนรู้กระบวนการถ่ายทอดองค์ความรู้ ให้สามารถนำองค์ความรู้นั้นๆ ไปลงมือปฏิบัติจริง นำความรู้ ทักษะ กระบวนการ ไปช่วยแก้ปัญหา ปรับปรุง หรือพัฒนาเกี่ยวกับประเด็นด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมสามารถนำไปถ่ายทอดสู่นักเรียน เยาวชนที่อยู่ในความดูแลและรับผิดชอบต่อไปได้เป็นอย่างดีและมีประสิทธิภาพ

โครงการยุวชนมหิดลสิ่งแวดล้อมเป็นโครงการที่คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ดำเนินการจัดขึ้นให้กับเยาวชนในระดับมัธยมศึกษาตอนต้น (มัธยมศึกษาปีที่ 1 – 2) เพื่อ เสริมสร้างองค์ความรู้ กระบวนการเรียนรู้ และปลูกฝังให้ตระหนักถึงความสำคัญของทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อมในพื้นที่ของตนเอง โดยเน้นการสร้างพื้นฐานความรู้ ความเข้าใจ และความรักที่มีต่อสิ่งแวดล้อมรอบตัวเน้นให้เรียนรู้ผ่านกระบวนการวิทยาศาสตร์ที่เน้นให้คิด วิเคราะห์ แยกแยะ ทดลอง ออกแบบ หรือนำเสนอแนวคิดเพื่อสร้างสรรค์สิ่งใหม่ที่เป็นประโยชน์ต่อการดำรงชีวิตและชุมชน และสามารถนำไปลงมือปฏิบัติจริงโดยนำความรู้ ทักษะกระบวนการ ไปแก้ปัญหา ปรับปรุง หรือพัฒนาเกี่ยวกับประเด็นด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในระดับชุมชน สังคม ประเทศอาเซียน และสากลต่อไป

การดำเนินการโครงการยุวชนมหิดลสิ่งแวดล้อม เป็นหลักสูตรระยะสั้นในช่วงปิดภาคเรียนฤดูร้อนของโรงเรียนในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นทั่วประเทศ ระยะเวลา 5 วัน หลักสูตรจะประกอบด้วยการบรรยายในห้องเรียน การฝึกปฏิบัติในห้องปฏิบัติการ และในภาคสนาม ตลอดจนการทัศนศึกษานอกสถานที่ โดยบุคลากรที่มีความรู้ ความชำนาญในสาขาวิชาต่างๆ จากคณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ตลอดจนผู้ทรงคุณวุฒิจากภายนอก โดยบุคลากรเหล่านี้ มาร่วมกันกำหนดเนื้อหาทางวิชาการและวิธีการจัดการเรียนการสอนให้กับเยาวชนให้บรรลุวัตถุประสงค์สูงสุด

วัตถุประสงค์

  1. 1. เพื่อเสริมสร้างให้เยาวชนได้มีความรู้ และตระหนักถึงความสำคัญของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
  2. 2. เพื่อให้เยาวชนได้รับความรู้ ความเข้าใจ และมีความคิดรวบยอดเกี่ยวกับประเด็นทางด้านสิ่งแวดล้อมในระดับต่างๆ ทั้งระดับชุมชน ประเทศ อาเซียน และระดับโลก
  3. 3. เพื่อให้เยาวชนนำทักษะและกระบวนการที่ได้เรียนรู้ไปใช้แก้ปัญหา ปรับปรุง หรือพัฒนาในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมให้สัมฤทธิ์ผล
  4. 4. เพื่อให้เยาวชนได้มีโอกาสศึกษาดูงานนอกสถานที่ในประเด็นที่เกี่ยวกับหัวข้อศึกษา โดยเป็นการกระตุ้นให้เกิดความสนใจในการศึกษาด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี นวัตกรรม และสิ่งแวดล้อม
  5. 5. เพื่อให้เยาวชนได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนความรู้ ความคิดเห็นซึ่งกันและกัน ฝึกให้มีมนุษย-สัมพันธ์ที่ดีต่อกัน มีจิตสาธารณะ มีคุณธรรมจริยธรรม และเข้าใจบทบาทการเรียนรู้ของตนเอง เพื่อให้อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข เป็นรากฐานของการเตรียมตัวทำงานร่วมกันเป็นทีมอย่างมีประสิทธิภาพในอนาคต