• +662 441 5000
  • This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
MU-SDGs Case Study
การศึกษาความเปราะบางของระบบนิเวศป่าชายเลนและการปรับตัวของชุมชนชายฝั่ง กรณีศึกษา ต.ห้วงน้ำขาว และ ต.แหลมงอบ จ.ตราด
Mangrove vulnerability and adaptive capacity of coastal communities, Case study Tambon Huangnamkhaw and Tambon Laem Ngob,Trad province
แหล่งทุน
สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.)
ปีที่เริ่มดำเนินการ
2567 - 2569
ส่วนงานหลัก
คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
ผู้ดำเนินการหลัก
ผศ.ดร. มณฑิรา ยุติธรรม
ผู้ดำเนินการร่วม
  1. ศาสตราจารย์ ดร. สุวลักษณ์ สาธุมนัส

คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์  มหาวิทยาลัยมหิดล  

  1. รองศาสตราจารย์ ดร.ปรมิตา พันธ์วงศ์

คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์  มหาวิทยาลัยมหิดล  

  1. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.กมลาภรณ์ คนองเดช

คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์  มหาวิทยาลัยมหิดล  

คำอธิบาย
การศึกษาความเปราะบางของระบบนิเวศป่าชายเลนและการปรับตัวของชุมชนชายฝั่งต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ต.ห้วงน้ำขาว และ ต.แหลมงอบ จ.ตราด พบว่า ต.ห้วงน้ำขาว มีความเปราะบาง = -0.03254  และ ต.แหลมงอบ มีความเปราะบาง = -0.03206 หมายถึง พื้นที่มีความเปราะบางค่อนข้างต่ำ จากช่วงความเปราะบาง -1 (ต่ำสุด) ถึง +1 (สูงสุด) ปัจจัยหลักที่ส่งผลต่อการสัมผัสกับปัจจัยอันตรายมากที่สุด คือ ภัยคุกคามทางด้านภูมิอากาศ ส่วนความอ่อนไหวต่อปัจจัยสัมผัสมากที่สุด คือ การเข้าถึงระบบสาธารณูปโภคพื้นฐาน ความสามารถในการปรับตัวของระบบมากที่สุด คือ หลักการการป้องกันไว้ก่อน
เนื้อหา MU-SDGs Case Study

ความสำคัญ วัตถุประสงค์โครงการ

(1) เพื่อศึกษาลักษณะทางกายภาพของป่าชายเลน อัตราการสะสมตัวของตะกอนและการกักเก็บคาร์บอน ในพื้นที่ป่าชายเลนจังหวัดตราด และความอุดมสมบูรณ์ทางชีวภาพ

(2) เพื่อวิเคราะห์ สังเคราะห์ สร้าง (ร่าง) ตัวชี้วัดและทดสอบ (ร่าง) ตัวชี้วัดในพื้นที่ตัวอย่าง ที่ใช้สำหรับประเมินความเปราะบางของระบบนิเวศป่าชายเลนจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

(3) เพื่อศึกษาแนวทางที่เหมาะสมหรือมีความสอดคล้องกับความสามารถในการปรับตัวของชุมชนในปัจจุบันที่มีต่อการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศป่าชายเลนอันเกิดจากความเปราะบางที่มีต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

การดำเนินการ

(1) ศึกษาลักษณะทางกายภาพของป่าชายเลนและสถานภาพป่าชายเลนปัจจุบัน และการศึกษาเสถียรภาพของระบบนิเวศป่าชายเลน และเป็นข้อมูลที่สำคัญที่เกี่ยวข้องกับตัวชี้วัดในการประเมินความเปราะบาง

(2) การพัฒนาชุดตัวชี้วัด โดยการทบทวนเอกสารและให้บทนิยามที่เกี่ยวข้องกับตัวชี้วัดและข้อมูลพื้นฐานที่จะนำมาจัดกลุ่มตัวชี้วัด คัดเลือกจัดกลุ่มตัวชี้วัดจากที่ทบทวนเอกสาร วิเคราะห์ และให้ค่าคะแนนตัวชี้วัดโดยผู้เชี่ยวชาญ สรุปคะแนนและตัวชี้วัดที่ใช้ในการศึกษา และสำรวจข้อมูลพื้นฐานที่เกี่ยวข้องเบื้องต้น รวมทั้งการศึกษาลักษณะทางกายภาพของป่าชายเลน

(3) สำรวจข้อมูลเพื่อใช้สำหรับการวิเคราะห์ความเปราะบางจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยการสำรวจพื้นที่จากข้อมูลพื้นฐานและกิจกรรมของชุมชนที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่ศึกษา วางแผนสำรวจข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับตัวชี้วัด ประกอบด้วย ข้อมูลปฐมภูมิและทุติยภูมิ เก็บข้อมูลภาคสนามเกี่ยวกับตัวชี้วัด ตามกรอบของชุดข้อมูลที่ใช้ เช่น ถ้าเป็นข้อมูลทางด้านวิทยาศาสตร์ กระบวนการได้มาของข้อมูลเป็นไปตามกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ หากเป็นข้อมูลทางด้านเศรษฐกิจสังคมที่เกี่ยวข้อง  วางแผนการเก็บข้อมูลตามกระบวนการดังกล่าว เป็นต้น จากนั้นสรุปชุดข้อมูลตัวชี้วัดเพื่อใช้ในการเก็บข้อมูล

 

ผลการดำเนินงาน

ปีที่ 1 พ.ศ. 2568

(1) ผลการศึกษาลักษณะทางกายภาพของป่าชายเลนและสถานภาพป่าชายเลนปัจจุบัน และเสถียรภาพของระบบนิเวศป่าชายเลน

(2) ชุดตัวชี้วัด เพื่อความเปราะบางจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของระบบนิเวศป่าชายเลนและการปรับตัวของชุมชนชายฝั่ง

(3) แนวทางที่เหมาะสมหรือมีความสอดคล้องกับความสามารถในการปรับตัวของชุมชนในปัจจุบันที่มีต่อการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศป่าชายเลนอันเกิดจากความเปราะบางที่มีต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

(4) คู่มือ การประเมินความเปราะบางของป่าชายเลนและรูปแบบการปรับตัวของชุมชนที่เหมาะสมต่อบริบทของพื้นที่

(5) ฐานข้อมูล ดังนี้

    5.1 โครงสร้างสังคมพืช

    5.2 การกักเก็บคาร์บอน

    5.3 อัตราการสะสมของตะกอน

    5.4 การใช้ประโยชน์ที่ดิน และการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน 10 ปี

    5.5 ชุดตัวชี้วัดที่จะใช้ประเมินความเปราะบาง

    5.6 รูปแบบการปรับตัวของชุมชนชายฝั่งที่มีต่อการเปลี่ยนแปลงของ

         พื้นที่ป่าชายเลน
ความแตกต่าง หรือมีเอกลักษณ์ที่ต่างจากโครงการอื่น
การบูรณาการข้อมูลเชิงวิทยาศาสตร์และทางสังคมศาสตร์ในการ วิเคราะห์ สังเคราะห์  ความเปราะบางของระบบนิเวศป่าชายเลนและความสามารถในการปรับตัวของชุมชนชายฝั่ง จากความเสี่ยง ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ผลกระทบในระดับชุมชน ประเทศ ระดับโลก

ระดับชุมชน หน่วยงานและระดับประเทศ

SDGs หลัก

SDG 13

 

SDGs อื่น ๆ ที่สอดคล้อง

SDG 11 SDG 14 และ SDG 15

 



Key Message
การเตรียมความพร้อม ในการรับมือต่อผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ต่อระบบนิเวศป่าชายเลนและความสามารถในการปรับตัวของชุมชนชายฝั่ง เครื่องมือ หรือ กลไกใดที่เหมาะสม ควรมีการศึกษาและประยุกต์ใช้ให้เกิดขึ้นจริงอย่างเร่งด่วน
สอดคล้องกับยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัย

ยุทธศาสตร์ 3 Policy Advocacy, Leaders in Professional/ Academic Services and Excellence in Capacity Building for Sustainable Development Goals

Partners/Stakeholders

นักวิจัยและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

รวมทั้งหน่วยงานในพื้นที่การใช้ประโยชน์ : ต.ห้วงน้ำขาว และ ต.แหลมงอบ จ.ตราด

อัลบั้มภาพ
© 2026 Faculty of Environment and Resource Studies, Mahidol University . All Rights Reserved.