รศ. ดร.สุกัญญา เสรีนนท์ชัย หัวหน้าโครงการ

ผู้ดำเนินการร่วม คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์

รศ.ดร. นพพล อรุณรัตน์

ผศ.ดร. ปรียาพร เกิดฤทธิ์

ผศ.ดร. กันต์ ปานประยูร

อ.ดร. ภาณุวัฒน์ ประเสริฐพงษ์

อ.ดร. วีณารัตน์ อุดทา

ความสำคัญ วัตถุประสงค์โครงการ
เกาะลัดอีแท่นเป็นพื้นที่เกษตรกรรมและการท่องเที่ยวเชิงเกษตรที่มีศักยภาพสูงในจังหวัดนครปฐม โดยชุมชนได้พัฒนาวิสาหกิจการท่องเที่ยวเพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน โครงการนี้มุ่งเน้นการขยายพื้นที่เกษตรอินทรีย์ การพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยว และส่งเสริมกิจกรรมที่ลดคาร์บอน เพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจและดึงดูดนักท่องเที่ยวให้อยู่ในพื้นที่ได้นานขึ้น การสร้างกิจกรรมที่หลากหลาย เช่น การเวิร์คชอปเกษตรอินทรีย์และการแปรรูปผลิตภัณฑ์ จะช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจชุมชนและเพิ่มความยั่งยืนของการท่องเที่ยว
โดยมีวัตถุประสงค์ ดังนี้
1. เสริมพลังเครือข่ายชุมชนต้นแบบวิถีคาร์บอนต่ำ การท่องเที่ยวเชิงเกษตร-วัฒนธรรมอาหารคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์แบบมีส่วนร่วม สร้างสรรค์และยั่งยืน
2. สร้างสรรค์นวัตกรรมการสื่อสาร ผ่านแหล่งเรียนรู้ กิจกรรมท่องเที่ยว และหลักสูตรท้องถิ่น สู่ “คาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์” เชิงสร้างสรรค์และมีส่วนร่วมอย่างยั่งยืน
3. สร้างผู้นำการเปลี่ยนแปลง และขับเคลื่อนนโยบายพัฒนาชุมชนคาร์บอนต่ำ การจัดการท่องเที่ยวเชิงเกษตร-วัฒนธรรมอาหารคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์แบบมีส่วนร่วม
4. ถอดบทเรียน วิเคราะห์ปัจจัยความสำเร็จ และสังเคราะห์โมเดลชุมชนต้นแบบวิถีคาร์บอนต่ำ การจัดการท่องเที่ยวเชิงเกษตร-วัฒนธรรมอาหารคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์ แบบมีส่วนร่วมอย่างสร้างสรรค์และยั่งยืน

การดำเนินการ
1. ศึกษา ทบทวน วิเคราะห์ข้อมูลของพื้นที่เกาะลัดอีแท่น
2. จัดโครงการเสริมความรู้ การจัดการดิน น้ำและพืชเพื่อผลิตวัตถุดิบคาร์บอนต่ำ
3. จัดโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการ เทคนิคการเก็บข้อมูล และ การคำนวณการกักเก็บคาร์บอนและการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสำหรับการปลูกพืชเกษตรยืนต้น
4. จัดโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการ พลังงานทางเลือก เพื่อวิถีคาร์บอนต่ำ และการท่องเที่ยวเชิงเกษตร-วัฒนธรรมอาหารคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์
5. จัดโครงการจัดทำและเผยแพร่สื่อเพื่อเตรียมพร้อมเกษตรกรสู่การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์
6. จัดประชุมกลุ่มแกนนำภาคีเครือข่ายที่สนใจและสะดวกเข้าร่วมกระบวนการสร้างสรรค์นวัตกรรมการสื่อสารฯ
7. ปฏิบัติการสื่อสารแบบมีส่วนร่วมของแกนนำภาคีเครือข่าย

ผลการดำเนินงาน
ปี 2567
1. จัดประชุมกลุ่มแกนนำภาคีเครือข่ายที่สนใจและสะดวกเข้าร่วมกระบวนการสร้างสรรค์นวัตกรรมการสื่อสารฯ
1) เวทีชุมชน
2) สัมภาษณ์เชิงลึก
3) ข้อตกลงชุมชนในการจัดการท่องเที่ยวชุมชน
2. จัดการอบรมเชิงปฏิบัติการ 3 โครงการ
1) เสริมความรู้การจัดการดิน น้ำและพืชเพื่อผลิตวัตถุดิบคาร์บอนต่ำ
2) เทคนิคการเก็บข้อมูล และการคำนวณการกักเก็บคาร์บอนและการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสำหรับการปลูกพืชเกษตรยืนต้น
3) อบรมเชิงปฏิบัติการ พลังงานทางเลือก เพื่อวิถีคาร์บอนต่ำ และการท่องเที่ยวเชิงเกษตร-วัฒนธรรมอาหารคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์
3. ปฏิบัติการสื่อสารแบบมีส่วนร่วมของแกนนำภาคีเครือข่าย 3 กิจกรรม
1) ออกแบบและพัฒนาต้นแบบผลิตภัณฑ์นวัตกรรมอาหาร-เครื่องดื่มสุขภาพและคาร์บอนต่ำ ตามหลักคิด Future Food & BCG model ผสมผสานกับภูมิปัญญาท้องถิ่น
2) จัดทำและเผยแพร่สื่อด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน
- เตรียมพร้อมเกษตรกรสู่การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์
- พัฒนากิจกรรมท่องเที่ยวชุมชนคาร์บอนต่ำ
3) ทำปุ๋ยหมักไม่กลับกอง ลดเผาเศษใบไม้ ลดฝุ่น ลดโลกร้อน

ปี 2568
ขยายผลปุ๋ยหมักไม่กลับกองจาก ศกร.ต.กระทุ่มล้ม ไปยัง ศกร.ต.ทรงคนอง ต.ยายชา ต.อ้อมใหญ่
4. ค้นหาผู้นำการเปลี่ยนแปลงฯ ในระหว่างกระบวนการกิจกรรมโครงการต่าง ๆ ได้ผู้นำการเปลี่ยนแปลงจากหน่วยงานภาครัฐในท้องถิ่น ผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยวในชุมชน แกนนำกลุ่มวิสาหกิจชุมชน สื่อมวลชนท้องถิ่น จำนวน 27 คน
5. ปัจจัยความสำเร็จการขับเคลื่อนชุมชนคาร์บอนต่ำ การจัดการท่องเที่ยวเชิงเกษตร-วัฒนธรรมอาหารคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์ ได้แก่ 1) แกนนำกลุ่มจัดการท่องเที่ยวที่มีความเป็นผู้นำ ใส่ใจ มุ่งมั่น ใฝ่เรียนรู้และทำงานร่วมกับเครือข่ายเพื่อพัฒนาการจัดการท่องเที่ยว 2) ต้นทุนทรัพยากร ทุนทางสังคม และการเพิ่มมูลค่าทุนในชุมชนเพื่อสร้างอัตลักษณ์และสิ่งดึงดูดใจในการท่องเที่ยว 3) การสื่อสารประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวชุมชนหลากหลายช่องทางและสม่ำเสมอ 4) คนรุ่นใหม่ในชุมชนร่วมในกลุ่มแกนนำจัดการท่องเที่ยว 5) การสนับสนุนจากหน่วยงานในท้องถิ่นและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวในท้องถิ่นและจากส่วนกลาง รวมถึงหน่วยงานด้านวิชาการเพื่อช่วยสนับสนุนศักยภาพและประสิทธิภาพการจัดการท่องเที่ยวชุมชน
6. โมเดลการจัดการท่องเที่ยวเชิงเกษตร-วัฒนธรรมอาหารคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์ – เน้นเสริมสร้างความตระหนักร่วมลดคาร์บอนผ่านกิจกรรมท่องเที่ยวในการปรับ-ลด-ชดเชยการปล่อยคาร์บอนจากกิจกรรมท่องเที่ยว ทั้งในส่วนของปรับรูปแบบการเดินทาง ลดพลาสติกจากบรรจุภัณฑ์ ใช้วัตถุดิบท้องถิ่นในการทำอาหาร/ขนม/เครื่องดื่ม/ผลิตภัณฑ์ ลดการใช้ไฟฟ้าและน้ำ ลดและแยกขยะเพื่อลดของเสียและนำไปใช้ประโยชน์ต่อ

การนำไปใช้ประโยชน์
ปี 2567
- ทางเลือกเชิงนโยบาย ประชุมร่วมกับหน่วยงานท้องถิ่นและตัวแทนแกนนำจัดการท่องเที่ยวชุมชน ร่วมกันจัดทำข้อตกลงชุมชนในการจัดการท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำ เพื่อเป็นทางเลือกเชิงนโยบายระดับท้องถิ่น วันที่ 29 ต.ค. 2567 เวลา 9.00-11.00 น. และ 13 ธ.ค. 2567 เวลา 13.00-15.00 น. ณ เทศบาลเมืองไร่ขิง จ.นครปฐม
- ใช้ประโยชน์เชิงชุมชน ถ่ายทอดและแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับชุมชน ผ่านการจัดเวที “แลกเปลี่ยนเรียนรู้...สู่ชุมชนท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำ” วันที่ 6 มิถุนายน 2568 เวลา 8.00-14.00 น. ณ โรงแรมบ้านสวนบางเตยริเวอร์ไซด์ จ.นครปฐม ประกอบด้วย 6 ประเด็น คือ 1. นวัตกรรมอาหารแห่งอนาคต...สู่ชุมชนคาร์บอนต่ำ 2. การกักเก็บคาร์บอนของพื้นที่สวนผลไม้ และ การปล่อยและดูดกลับก๊าซเรือนกระจกในภาคส่วนโรงแรมและการท่องเที่ยว ณ ลัดอีแท่น 3. เรือพลังงานแสงอาทิตย์ เพื่อสนับสนุนการท่องเที่ยวชุมชน 4. การประเมินผลตอบแทนทางสังคม 5. เซนเซอร์วัดน้ำกร่อย: ใช้ง่าย ให้ผลเร็ว และ 6. การประเมินแบบเสริมพลัง

ปี 2568
- ใช้ประโยชน์เชิงวิชาการ บทความ 2 เรื่อง คือ 1. การประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากแหล่งเรียนรู้แยกขยะ 2. ค่า Emission Factor จากการเลี้ยงผึ้งชันโรง (อยู่ระหว่างดำเนินการ)

ชุมชน

SDG12 
SDG2

ขับเคลื่อนชุมชนและนโยบายการท่องเที่ยวเชิงเกษตร-วัฒนธรรมอาหารวิถีคาร์บอนต่ำในระดับท้องถิ่น ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วม อย่างสร้างสรรค์และยั่งยืน

ชุมชนเกาะลัดอีแท่น ต.ไร่ขิง ต.ทรงคนอง ต.บางเตย จ.นครปฐม
ภาคีเครือข่ายจาก 5 ภาคส่วน ดังนี้
1. ภาคประชาชน/แกนนำในพื้นที่
- แกนนำกลุ่มวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวเกาะลัดอีแท่น
- ตัวแทนครู นักเรียน/เยาวชน
- ผู้นำตามธรรมชาติ ผู้นำทางการ
- เกษตรกร
- ผู้นำทางศาสนา
2. ภาครัฐ
- เทศบาลเมืองไร่ขิง
- การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สำนักงานราชบุรี-นครปฐม
- สำนักงานเกษตรจังหวัด อำเภอ ตำบลในพื้นที่
- สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัด (ทสจ.) นครปฐม
- สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดนครปฐม
3. ภาคเอกชน
- สามพรานโมเดล: เกษตรอินทรีย์ ธุรกิจเกื้อกูลสังคม
- หอการค้าจังหวัดนครปฐม
- สมาคมไทยท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์และผจญภัย (สทอ.)
- บริษัททัวร์
4. ภาควิชาการ
ทีมวิจัยสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยมหิดล เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติ การเกษตร พลังงานทางเลือกและเทคโนโลยีที่เหมาะสม เศรษฐศาสตร์เกษตร การสื่อสารสิ่งแวดล้อม สิ่งแวดล้อมศึกษา และพันธุกรรมพืช
5. ภาคสื่อมวลชน: สื่อท้องถิ่น สื่อส่วนกลาง