University of York

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง

สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน(องค์การมหาชน)

ดร. อภิชญา เอ่งล่อง

Professor Dr Rob Marchant

รศ.ดร.อัคนีวุธ จิรภิญญากุล

นางสาวอุษณีย์ สุทธิวงษ์

รศ.ดร. นาฏสุดา ภูมิจำนงค์

ดร.แพร จิรวัฒน์กุล

รศ.ดร.พลชาติ โชติการ

นายพศิน มาประสพ

นางสาววรัทยา พรมชู

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงสภาพสภาพแวดล้อมบรรพกาล พืชพรรณและพลวัตตะกอนจากป่าชายเลน จังหวัดกระบี่ และจังหวัดระนอง ชายฝั่งอันดามัน โดยการวิเคราะห์เรณู ถ่าน น้ำหนักที่หายไปของตะกอน ธรณีเคมี และธรณีกายภาพ โดยในช่วงประมาณ  4,400 ปีจนถึงปัจจุบัน น้ำทะเลมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา นอกจากนี้ ยังพบว่าป่าชายเลนในจังหวัดกระบี่และระนองจะมีการถอยร่นเข้าฝั่งอย่างต่อเนื่องในอนาคตเนื่องจากการเพิ่มขึ้นระดับน้ำทะเลในปัจจุบันและที่คาดการณ์ไว้ในอนาคต

ความสำคัญ วัตถุประสงค์โครงการ

1. เพื่อจำลองการเปลี่ยนแปลงระดับน้ำทะเลที่สำหรับชายฝั่งอันดามัน

2.เพื่อรวมข้อมูลระดับน้ำทะเลและข้อมูลสิ่งแวดล้อมในระยะยาว เพื่อประเมินความเปราะบางของป่าชายเลนต่อการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเลในอนาคต

3. เพื่อประเมินแหล่งคาร์บอนระยะยาวตามแนวป่าชายเลนในชายฝั่งอันดามัน

4.เพื่อให้ข้อมูลที่สามารถนำไปใช้สำหรับการมีส่วนร่วมในการพัฒนานโยบายสำหรับแผนการจัดการชายฝั่ง

การดำเนินการ

ทำการสกัดและวิเคราะห์แกนตะกอนป่าชายเลนในห้องปฏิบัติการโดยใช้เทคนิคทางบรรพนิเวศวิทยาที่หลากหลาย ได้แก่ ละอองเกสร เรณู ถ่าน ขนาดอนุภาค การสูญเสียจากการเผา (LOI) ความหนาแน่นรวม ธาตุร่องรอย และการวิเคราะห์หาอายุ

ผลการดำเนินงาน

ปีที่ 1

จากตะกอนป่าชายเลนตำบลไหนหนัง จังหวัดกระบี่ พบว่าพื้นที่บริเวณนี้เคยเป็นทางน้ำขึ้นน้ำลงเมื่อประมาณ 4,400 ถึง 2,700 ปีที่แล้ว ลักษณะเด่นคือมีการสะสมของตะกอนพลังงานสูงตามแนวทางน้ำ การพัฒนาของป่าชายเลนเริ่มต้นขึ้นประมาณ 4,400 ปีที่แล้ว โดยได้รับอิทธิพลจากน้ำขึ้นน้ำลงและน้ำจืด ระดับน้ำทะเลในช่วงเวลานี้ค่อยๆ สูงขึ้นเล็กน้อยจนถึงประมาณ 4,200 ปีที่แล้ว จากนั้นระดับน้ำทะเลก็ลดลงเรื่อยๆ จนถึงประมาณ 2,700 ปีที่แล้ว

ต่อมาในช่วงประมาณ 2,700 ถึง 1,050 ปีที่แล้ว ทางน้ำขึ้นน้ำลงตื้นเขินขึ้นและเต็มไปด้วยตะกอนที่ละเอียดกว่า ทำให้เกิดเป็นที่ราบน้ำขึ้นน้ำลง ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เหมาะสมสำหรับป่าชายเลน ป่าที่อยู่ด้านหลังแนวป่าชายเลน และป่าพรุน้ำจืด ซึ่งบ่งชี้ถึงการเปลี่ยนแปลงของพืชพรรณบริเวณชายฝั่ง ระดับน้ำทะเลยังคงลดลงในช่วงเวลานี้ ซึ่งสอดคล้องกับสิ่งที่พบในป่าชายเลนตำบลกำพวน จังหวัดระนอง ที่มีต้น Bruguiera เพิ่มขึ้น ในขณะที่ต้น Avicennia ลดลง แสดงให้เห็นว่าระดับน้ำทะเลในบริเวณกำพวนลดลงตั้งแต่ประมาณ 2,100 ปีที่แล้ว

นอกจากนี้ ตั้งแต่ประมาณ 1,050 ปีที่แล้วจนถึงปัจจุบัน ป่าชายเลนที่ไหนหนังได้เข้ามาแทนที่พืชพรรณชายฝั่งแบบผสมก่อนหน้านี้ ซึ่งน่าจะเป็นผลมาจากระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วง 200 ปีที่ผ่านมา ซึ่งสอดคล้องกับการศึกษาในพื้นที่กำพวนที่แสดงให้เห็นว่าระดับน้ำทะเลเพิ่มขึ้นตั้งแต่ 540 ปีที่แล้ว และยังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน

มีผลงานตีพิมพ์

การศึกษาครั้งนี้ไม่ได้มีจุดมุ่งหมายเพียงเพื่อทำความเข้าใจกระบวนการและผลกระทบในอดีตเท่านั้น แต่ยังมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการวางแผนรับมือกับผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงในอนาคต ผลการศึกษาจะช่วยให้เราเข้าใจได้ดียิ่งขึ้นเกี่ยวกับการคาดการณ์การเปลี่ยนแปลงระดับน้ำทะเล อัตราการเปลี่ยนแปลงสูงสุดที่ป่าชายเลนสามารถทนได้ เพื่อประเมินความเสี่ยงของป่าชายเลนต่อการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเล ปริมาณการกักเก็บคาร์บอนที่ใช้ในการพิจารณาโอกาสในการลดคาร์บอนของพื้นที่ ผลกระทบต่อการจัดการและการวางแผนในพื้นที่ป่าชายเลน และการปรับตัวของผู้คนที่ต้องพึ่งพาพื้นที่ชายฝั่งที่ราบต่ำสำหรับทรัพยากร ที่อยู่อาศัย และการดำรงชีวิตตามแนวชายฝั่งทะเลอันดามันของประเทศไทย

SDG13

Goal 14
Goal 15

ผลการศึกษาจะช่วยให้เราเข้าใจได้ดียิ่งขึ้นเกี่ยวกับการคาดการณ์การเปลี่ยนแปลงระดับน้ำทะเล อัตราการเปลี่ยนแปลงสูงสุดที่ป่าชายเลนสามารถทนได้เพื่อประเมินความเสี่ยงของป่าชายเลนต่อการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเล

กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง